Rozwój dziecka 26/04/2021

TUS a autyzm dziecięcy. Jak skutecznie pomóc maluchom?

Wokół autyzmu narosło sporo mitów. Że przez niego dzieci są nieprzewidywalne. Że nie da się do nich dotrzeć. Że autyzm w szkole to zawsze problem. Czy to wszystko prawda? Większość z nich nie ma pokrycia w rzeczywistości i jak to zwykle bywa, wynika z braku zrozumienia.

Jeżeli zaczynasz Trening Umiejętności Społecznych z dziećmi z autyzmem, możesz więc czuć się odrobinę zagubiona. Ale bez obaw. Pomożesz maluchom i lepiej zrozumiesz ich świat, kiedy spojrzysz na niego ich oczami.

Definicja: czym jest autyzm?

Autyzm to całościowe zaburzenie rozwoju. Zakłóca funkcjonowanie układu nerwowego na wielu płaszczyznach, co oznacza, że dzieci z autyzmem postrzegają świat po prostu inaczej. Często jest dla nich niezrozumiały, przytłaczający, a nawet straszny.

Nie ma dwóch takich samych przypadków autyzmu, dlatego w jego kontekście mówimy o spektrum. Najczęściej diagnozowany jest autyzm dziecięcy, którego pierwsze objawy uwidaczniają się przed trzecimi urodzinami. Charakterystyczna dla niego triada zaburzeń objawia się deficytami w zakresie:

  • interakcji społecznych – dzieci z autyzmem mają problem z nawiązywaniem relacji i zrozumieniem, co myślą lub czują inne osoby.
  • komunikacji – rozwój mowy jest często opóźniony, a gdy dzieci zaczynają mówić, nie potrafią jasno komunikować swoich potrzeb. Gesty, mimika czy ton głosu są dla nich zupełnie niezrozumiałe.
  • zachowania – silnie przywiązują się do wzorców i rutyn. Lubią wykonywać powtarzalne czynności lub robić rzeczy zawsze w ten sam sposób.

Dzieci z autyzmem często są nadwrażliwe na bodźce lub odwrotnie – ich zmysły są przytępione. Mają także trudność w przyswajaniu nowych umiejętności i dlatego potrzebują pełnego empatii wsparcia dorosłych.

Autyzm dziecięcy a Trening Umiejętności Społecznych

Trening Umiejętności Społecznych  jest jednym z najważniejszych elementów terapii dziecka z autyzmem. Podczas TUS pomagasz mu zdobyć umiejętności w dziedzinach, w których ma największe braki: budowaniu relacji, komunikacji oraz uczysz go społecznie akceptowalnych norm zachowań. Pozwalasz mu także doświadczyć sukcesów w relacji z rówieśnikami oraz akceptacji i szacunku ze strony osoby dorosłej innej niż rodzice.

Wszystko to buduje mu bazę, pod zdobywanie kolejnych, nowych umiejętności. Dlatego w pracy z dziećmi z zaburzeniami ze spektrum autyzmu ważna jest odpowiednia strategia.

1 Zadbaj o dobrą atmosferę i daj okazję do sukcesu w relacjach

Starannie dobierz członków grupy. Najlepiej, żeby składała się z 2 – 4 dzieci. Maluchy muszą dobrze czuć się w swoim towarzystwie, żeby móc budować pozytywne relacje.

Pozwól także dzieciom na odrobinę swobodnej zabawy. Nie planuj 100% czasu podczas zajęć. Dobrym pomysłem jest 10-minutowa przerwa lub kwadrans wolnego czasu po zakończeniu sesji, gdy dzieci mogą realizować własne pomysły.

2 Postaw na powtarzalność

Ustal schemat zajęć i dopilnuj, aby skład grupy się nie zmieniał. Rutyna da dzieciom z autyzmem poczucie bezpieczeństwa. Terapia powinna się odbywać regularnie, na przykład raz w tygodniu przez semestr, a najlepiej przez cały rok.

3 Określ jasne normy i zasady

Wyraźnie powiedz dzieciom, co wolno, a czego nie wolno robić podczas zajęć. Ustal, że nie będziesz akceptować krzyków czy bicia innych dzieci. Określ, jakie są konsekwencje takiego postępowania i sztywno trzymaj się tych zasad. Da to dzieciom poczucie stabilności, a Tobie pomoże, gdy pojawią się zachowania trudne.

4 Zadbaj o generalizację

Daj dziecku możliwość przećwiczenia jednej umiejętności w różnych sytuacjach, raz indywidualnie, raz w grupie. Przyglądaj się, jakie są mocne strony malucha, a gdzie potrzebuje więcej wsparcia. Ćwiczenia i zadania dobieraj dla każdego osobno. Jeżeli w Twojej ocenie dziecko nie jest gotowe do pracy w grupie, zaproponuj zajęcia indywidualne.

5 Motywuj dziecko do współpracy

Dzieci z autyzmem często mają pasje, w które angażują się bez reszty. Odkryj te zainteresowania i użyj ich, by zmotywować malucha do ćwiczeń. Pamiętaj też, żeby jak najczęściej chwalić właściwe zachowania u dziecka i zauważać wszystkie poczynione przez niego postępy.

6 Współpracuj z rodzicami

Pamiętaj, że grasz z rodzicami do jednej bramki. W terapii dziecka z autyzmem nie ma miejsca na rywalizację czy ocenianie. Dlatego współpracuj z rodzicami i edukuj ich. Wyjaśnij dokładnie, jak wygląda Trening Umiejętności Społecznych i powiedz, jak mogą wesprzeć w nim swoje dziecko.

TUS dla dzieci z autyzmem – obszary pracy

Przygotowując zajęcia metodą TUS dla dzieci z autyzmem, skup się na tych obszarach, które wymagają najwięcej pracy, czyli:

  • budowanie relacji,
  • teoria umysłu i empatia,
  • naprzemienność interakcji (zasada „raz ty, raz ja”),
  • rozwijanie elastyczności w zachowaniu,
  • umiejętności komunikacyjne,
  • normy społeczne,
  • radzenie sobie w sytuacjach trudnych,
  • myślenie przyczynowo-skutkowe.

Te kompetencje są dziecku z autyzmem niezbędne na co dzień: w domu i w szkole. Bez względu na to, czy uczy się w klasie integracyjnej, czy w szkole masowej. Wszystko to pomoże mu łatwiej przyswoić wiedzę, stać się bardziej samodzielnym i nawiązać przyjaźnie z rówieśnikami.

Autyzm dziecięcy oswojony

Trening Umiejętności Społecznych jest często pierwszym ważnym krokiem do pokonania przez dziecko trudności wynikających z autyzmu. Dlatego jako pedagog prowadzący TUS pomagasz mu wyrosnąć na kreatywnego, kompetentnego dorosłego, który tworzy wartościowe relacje z innymi.

To odpowiednie zadanie, więc Tobie też przyda się wsparcie. Jeżeli masz jakieś wątpliwości lub doświadczenia, którymi chciałabyś się podzielić, napisz nam o nich w komentarzu.

Źródła:

  1. Jagielska G.: Dziecko z autyzmem i Zespołem Aspergera w szkole i przedszkolu. Informacje dla pedagogów i opiekunów, Ośrodek Rozwoju i Edukacji, Warszawa 2010.
  2. Pużyński S., Rybakowski J., Wciórka J. (red.): Psychiatria. Tom II: Psychiatria kliniczna. Wydanie II. Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2010, s. 591-597.
  3. Bobkowicz – Lewartowska L.: Wielowymiarowość Zjawiska Autyzmu Dziecięcego. W Poszukiwaniu Metod Terapii, Psychologia Rozwojowa, 2005 Tom 10, Nr 3 S. 135–144
  4. Woźniak M.: Uczniowie ze spektrum autyzmu w szkole ogólnodostępnej. Analiza trudnych zachowań, Roczniki Pedagogiczne 4:107-120.
Subskrybuj
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
Zobacz wszystkie komentarze