Styl komunikacji w spektrum autyzmu wynika z odmiennego przetwarzania informacji społecznych i sensorycznych. Zaburzenia ze spektrum autyzmu obejmują różnice w komunikacji, regulacji emocji i interakcjach społecznych, dlatego dziecko może komunikować się poprzez echolalię, komunikację alternatywną lub zachowanie. Artykuł wyjaśnia, jak rozumieć te style, jakie pełnią funkcje oraz jak wspierać dziecko ze spektrum autyzmu bez wygaszania jego naturalnych sposobów wyrażania siebie.
Czy masz ucznia, który mówi cytatami z bajek zamiast odpowiadać na pytania? Czy pracujesz z dzieckiem, które milczy, ale jego ciało wyraźnie pokazuje napięcie? A może spotykasz się z zachowaniami, które są interpretowane jako bunt, choć intuicyjnie czujesz, że to komunikat?
Zaburzenia ze spektrum autyzmu wpływają na sposób, w jaki dziecko buduje relacje i przetwarza język. To nie jest brak chęci kontaktu. Spektrum zaburzeń autyzmu oznacza inny styl odbierania i przekazywania informacji. W praktyce klinicznej widzimy, że spektrum autyzmu obejmuje ogromną różnorodność – od dzieci niewerbalnych po osoby wysoko funkcjonujące, u których dawniej rozpoznawano Zespół Aspergera.
W tym artykule przyjrzymy się trzem stylom komunikacji charakterystycznym dla spektrum autyzmu: echolalii, komunikacji alternatywnej i komunikacji przez zachowanie. Pokażę, jak je czytać i jak budować relację opartą na zrozumieniu.
Pierwsze opisy kliniczne przedstawił Leo Kanner, opisując autyzm dziecięcy jako całościowe zaburzenie rozwoju. Równolegle Hans Asperger opisywał dzieci o specyficznym profilu społecznym i poznawczym, dziś kojarzonym z nazwą Zespół Aspergera.
To Lorna Wing wprowadziła pojęcie spektrum, podkreślając różnorodność spektrum autyzmu. Aktualnie klasyfikacja ICD-11 traktuje spektrum autyzmu jako jedno rozpoznanie z określeniem poziomu wsparcia.
Spektrum autyzmu obejmuje:
Coraz częściej mówimy o neuroróżnorodności,naturalnej różnicy w funkcjonowaniu mózgu, którą symbolizuje tęczowy symbol nieskończoności.
Jednym z najbardziej niezrozumianych zjawisk w spektrum zaburzeń autyzmu jest Echolalia.
Jak podkreśla Joanna Węglarz: „Nie ma takiej opcji, że ktoś się nie komunikuje. Jeżeli ktoś jest aktywny i czujny, to się komunikuje – tylko niekoniecznie werbalnie.”
Aktualny przegląd literatury wskazuje, że częstość echolalii u dzieci i młodzieży z ASD waha się od około 25% do nawet 91%, w zależności od metodologii badania, co pokazuje, jak powszechne jest to zjawisko w spektrum autyzmu.
Echolalia może:
Zamiast ją wygaszać, warto zadać pytanie: jaką funkcję pełni w tej sytuacji?
Około 25–30% osób w spektrum autyzmu pozostaje minimalnie werbalnych. To nie oznacza braku potrzeby komunikacji.
Komunikacja alternatywna obejmuje:
Mit, że komunikacja alternatywna blokuje rozwój mowy, nie znajduje potwierdzenia w badaniach. W rzeczywistości zwiększa poczucie sprawczości i redukuje frustrację.
Spektrum autyzmu potrzebuje skutecznego systemu komunikacji w każdej przestrzeni, zarówno w domu, szkole i terapii.
Spektrum autyzmu obejmuje różnice w regulacji sensorycznej i emocjonalnej. Zachowania takie jak krzyk, wycofanie czy stereotypie ruchowe często są próbą regulacji.
Zanim zaczniemy wygaszać zachowanie, warto je odczytać jako komunikat.
| Styl komunikacji | Co widzimy? | Co to może oznaczać? |
|---|---|---|
| Echolalia | Powtarzanie fraz | Regulacja emocji, przetwarzanie języka, potwierdzenie kontaktu |
| Komunikacja alternatywna | Obrazki, gesty, komunikator | Skuteczny system wyrażania potrzeb |
| Zachowanie | Krzyk, wycofanie, stereotypie | Przeciążenie sensoryczne, lęk, potrzeba przewidywalności |
Diagnoza spektrum autyzmu opiera się na kryteriach DSM-5 oraz ICD-11. Wczesne sygnały ASD obejmują ograniczone interakcje społeczne i trudności w komunikacji.
Wsparcie może obejmować:
Jeśli chcesz pogłębić temat, zobacz: Cykl webinarów „Podstawy o autyzmie” oraz Kurs „Dziecko z autyzmem – sposoby pracy i budowania relacji podczas zajęć”
Powiązane artykuły:
📌 Mity na temat autyzmu
📌 TUS dla dzieci z autyzmem – praktyczne wskazówki
Obejrzyj odcinek na naszym kanale Fabryka Relacji w YouTube:
Nie. Echolalia występuje również w typowym rozwoju językowym, szczególnie u małych dzieci, które uczą się mowy poprzez powtarzanie zasłyszanych fraz. W spektrum autyzmu utrzymuje się jednak dłużej i często pełni bardziej złożone funkcje – takie jak regulacja emocji, przetwarzanie informacji czy podtrzymywanie kontaktu społecznego. Sama obecność echolalii nie jest wystarczająca do rozpoznania spektrum autyzmu, zawsze oceniamy całościowy obraz funkcjonowania dziecka.
W aktualnych klasyfikacjach diagnostycznych ICD-11 oraz DSM-5 Zespół Aspergera nie funkcjonuje jako odrębna jednostka diagnostyczna. Obecnie mieści się w kategorii spektrum autyzmu, z określeniem poziomu wsparcia oraz profilu funkcjonowania. Oznacza to zmianę sposobu klasyfikowania, a nie zanegowanie specyficznego profilu trudności i mocnych stron tych osób.
Maskowanie, czyli świadome lub nieświadome ukrywanie trudności w interakcjach społecznych, może chwilowo ułatwiać funkcjonowanie w środowisku neurotypowym. Długoterminowo jednak wiąże się ze zwiększonym ryzykiem zaburzeń lękowych, wyczerpania emocjonalnego i obniżonego poczucia tożsamości. Dlatego w pracy terapeutycznej ważne jest wspieranie autentycznej komunikacji, a nie wyłącznie uczenie dostosowywania się do norm.
Rozpoczęliśmy ten artykuł od pytań o to, dlaczego dziecko mówi cytatami, milczy lub komunikuje się przez zachowanie. Odpowiedzi pokazują, że spektrum autyzmu obejmuje odmienne przetwarzanie informacji i emocji – to zagadnienie wymaga wiedzy, uważności i indywidualnego podejścia.
Najważniejsze rzeczy, o których warto pamiętać:
Źródła: Marom et al. (2024). Prevalence of Echolalia in Autism: A Rapid Review of Current Findings.
https://link.springer.com/article/10.1007/s40474-024-00311-0
Ebook – Jak prostymi sposobami wzbudzić w dzieciach kreatywność
Fragment kursu online: jak radzić sobie z trudnymi emocjami dziecka?
Poprzednia najniższa cena: 39.00 zł.
Dodaj do koszykaTrening Umiejętności Społecznych (TUS) to metoda pracy, która odpowiada na wyzwania współczesnej pracy z dziećmi – od problemów z wycofaniem, przez agresję, po trudności w budowaniu relacji. To skuteczne narzędzie dla nauczycieli, psychologów i terapeutów, którzy chcą wspierać rozwój społeczny i emocjonalny dzieci w obliczu codziennych wyzwań.
Dzisiejszy świat stawia przed dziećmi wiele wyzwań, z którymi nie zawsze potrafią sobie poradzić samodzielnie. Jeżeli w pracy z dziećmi coraz częściej spotykasz się z trudnościami, takimi jak:
… to praca metodą Treningu Umiejętności Społecznych (TUS) jest tym, czego szukasz!
TUS nie tylko pomaga dzieciom przezwyciężyć te wyzwania, ale także wspiera ich rozwój w różnych obszarach, takich jak komunikacja, współpraca czy rozpoznawanie emocji. Więcej informacji o tym, jak rozwijać kluczowe umiejętności społeczne w poszczególnych obszarach, znajdziesz na naszym blogu: „Umiejętności społeczne od podstaw – jak wspierać ich rozwój w poszczególnych obszarach?”.
Trening Umiejętności Społecznych (TUS) to metoda terapeutyczna, która wspiera dzieci i młodzież w rozwijaniu kluczowych umiejętności społecznych i emocjonalnych, takich jak komunikacja, rozwiązywanie konfliktów czy współpraca. Jej korzenie sięgają lat 70. XX wieku, kiedy Arnold Goldstein opracował program warsztatów szkolnych. Ówczesne podejście opierało się na behawioralnym modelu nauki zachowań według ustalonych schematów i listy reakcji na sytuacje społeczne.
Dziś jednak TUS przeszedł ogromną ewolucję, odchodząc od sztywnego behawioralizmu na rzecz podejścia, które uwzględnia emocje, relacje i indywidualne potrzeby dzieci. Współczesne metody koncentrują się na budowaniu autentycznych interakcji oraz rozwijaniu umiejętności, które dzieci mogą w praktyczny sposób przenieść do codziennego życia. Najwięcej o tym, czym dokładnie jest Trening Umiejętności Społecznych dowiesz się, oglądając ten film.
Relacyjne podejście w TUS pozwala dostosować metody do specyficznych potrzeb dzieci, szczególnie tych z autyzmem, ADHD czy innymi trudnościami. Dzięki temu Trening Umiejętności Społecznych nie tylko wspiera rozwój społeczny, ale także pomaga dzieciom budować pewność siebie i lepiej funkcjonować w świecie.
Przykłady, ćwiczeń, gier i zabaw, które można wykorzystywać podczas zajęć TUS, znajdziesz tutaj.
Trening TUS sprawdza się w pracy z szerokim spektrum dzieci, niezależnie od ich wieku czy diagnozy. Te zajęcia rozwijające umiejętności społeczne mogą być stosowane zarówno w przypadku dzieci neurotypowych, jak i tych, które mierzą się z różnymi trudnościami rozwojowymi lub emocjonalnymi.
Trening Umiejętności Społecznych (TUS) nie tylko pomaga dzieciom radzić sobie z ich wyzwaniami, ale jest także wyjątkowym wsparciem dla specjalistów – nauczycieli, pedagogów, psychologów czy terapeutów – którzy chcą skuteczniej reagować i lepiej pomagać.
Specjaliści, którzy włączają TUS do swojej praktyki, często podkreślają, że dzięki niemu mogą pracować bardziej świadomie, skutecznie i z większą satysfakcją. TUS to nie tylko pomoc dzieciom – to również rozwój Ciebie jako profesjonalisty.
Zawód trenera Treningu Umiejętności Społecznych (TUS) cieszy się rosnącym zainteresowaniem, a zapotrzebowanie na profesjonalistów w tej dziedzinie stale wzrasta. Bycie trenerem wymaga nie tylko odpowiedniego szkolenia, ale również zrozumienia, jak TUS wpływa na rozwój dzieci i młodzieży. W tym filmie na YouTube „Jak zostać Trenerem TUS?” znajdziesz wskazówki, które pomogą Ci rozpocząć swoją ścieżkę kariery w tej roli. Jeśli chcesz rozpocząć pracę jako Trener TUS, oto, co warto wiedzieć:
Na pomocetus.pl znajdziesz również bezpłatne materiały, takie jak webinary i live’y, które pozwolą Ci rozwijać swoje kompetencje, dzielić się doświadczeniem z innymi specjalistami i odkrywać nowe pomysły na zajęcia.
Zarobki trenera Treningu Umiejętności Społecznych (TUS) mogą być bardzo różnorodne i zależą od wielu czynników, takich jak miejsce pracy, forma zatrudnienia, wielkość miejscowości czy liczebność grupy uczestników. Kluczowe informacje oparte na danych zebranych w badaniu przeprowadzonym wśród trenerów TUS w 2024 roku przedstawiamy w tym filmie.
Relacyjna metodologia Węglarz–Bentkowskiej to autorska metoda prowadzenia Treningu Umiejętności Społecznych, opracowana przez dwie psycholożki – Joannę Węglarz, założycielkę Studia Psychologicznego, oraz Dorotę Bentkowską, założycielkę Błękitnej Chatki. To nowoczesne podejście, szczegółowo opisane w artykule „Relacyjna metodologia TUS według Węglarz–Bentkowskiej”, jest szczególnie cenione za skupienie na budowaniu relacji i wsparciu społecznym, które stanowią fundament skutecznej terapii.
1. Budowanie relacji jako fundament terapii
Zanim rozpocznie się nauka konkretnych umiejętności, kluczowe jest stworzenie zdrowej i akceptującej relacji między trenerem a dzieckiem. Jak podkreślono w artykule „Relacje w edukacji – dlaczego ważne jest nawiązywanie dobrych relacji z uczniami”, takie relacje wzmacniają poczucie bezpieczeństwa i akceptacji, co stanowi fundament dla efektywnego procesu terapeutycznego.
2. Indywidualne podejście do potrzeb dziecka
Metodologia kładzie nacisk na diagnozę opartą na mocnych stronach i potrzebach dziecka. Dzięki temu możliwe jest dopasowanie pracy do specyficznych wyzwań, takich jak trudności w emocjach, komunikacji czy budowaniu relacji rówieśniczych.
3. Praca w ośmiu kluczowych obszarach
Relacyjna metodologia skupia się na rozwijaniu umiejętności społecznych w takich obszarach, jak: emocje, normy społeczne, komunikacja interpersonalna, rozwijanie teorii umysłu, samowiedza i samoświadomość, asertywność, radzenie sobie z trudnymi sytuacjami, współpraca, co pozwala holistycznie podejść do rozwoju dziecka.
4. Wspieranie relacji rówieśniczych
Uczestnicy uczą się budować mosty komunikacyjne między sobą, co zwiększa ich motywację do udziału w zajęciach i rozwija umiejętności społeczne. Taka strategia pozwala uczestnikom nauczyć się, jak budować i utrzymywać zdrowe relacje, co jest fundamentem dla ich przyszłego, efektywnego funkcjonowania w społeczeństwie.
5. Współpraca z rodzicami
Współpraca z rodzicami odgrywa kluczową rolę w procesie terapeutycznym, ponieważ ich zaangażowanie jest niezbędne dla pełnego zrozumienia celów terapii. Dobrze zaplanowany plan współpracy z rodzicami może znacząco wzmocnić efekty zajęć TUS, pozwalając na skuteczne wykorzystanie nabytych przez dziecko umiejętności także poza środowiskiem terapeutycznym. Praktyczne wskazówki dotyczące tworzenia takiego planu znajdziesz w artykule „Jak stworzyć plan współpracy z rodzicami”.
Błękitna Chatka, zlokalizowana w Gdyni i Gdańsku, to wyjątkowe centrum terapeutyczne, które w pełni realizuje założenia relacyjnej metodologii Węglarz-Bentkowskiej. Miejsce to zostało stworzone z myślą o dzieciach i młodzieży, które potrzebują wsparcia w rozwijaniu umiejętności społecznych w bezpiecznej i akceptującej atmosferze.
Błękitna Chatka oferuje szeroki wachlarz usług wspierających rozwój dzieci i młodzieży oraz wsparcie dla ich rodziców. W ofercie znajdują się:
To właśnie tutaj relacyjna metodologia znajduje swoje praktyczne zastosowanie. Zajęcia TUS prowadzone są w małych grupach, co pozwala na indywidualne podejście do każdego uczestnika i skupienie się na jego potrzebach. Kadra specjalistów Błękitnej Chatki wykorzystuje innowacyjne metody pracy oparte na relacyjnej metodologii Węglarz-Bentkowskiej, w których priorytetem jest budowanie relacji jako fundament skutecznej terapii.
Skuteczność Treningu Umiejętności Społecznych (TUS) znajduje solidne potwierdzenie w licznych badaniach naukowych i meta-analizach, które ukazują, jak znaczący wpływ ma ta metoda na rozwój dzieci i młodzieży.
Skuteczność Treningu Umiejętności Społecznych (TUS) znajduje solidne potwierdzenie w licznych badaniach naukowych i meta-analizach, które ukazują, jak znaczący wpływ ma ta metoda na rozwój dzieci i młodzieży.
TUS to oparta na dowodach interwencja terapeutyczna, której celem jest rozwijanie u dzieci i młodzieży umiejętności niezbędnych do funkcjonowania w społeczeństwie. TUS obejmuje różnorodne działania i ćwiczenia, które pomagają uczestnikom lepiej zrozumieć siebie i innych, poprawić swoje zdolności komunikacyjne, współpracować z rówieśnikami, a także radzić sobie z trudnymi emocjami i sytuacjami konfliktowymi.
Więcej informacji na temat Treningu Umiejętności Społecznych możesz znaleźć w filmie na YouTube “Czym jest Trening Umiejętności Społecznych?”
Nie, możesz stosować TUS zarówno u dzieci z diagnozami, takimi jak ADHD czy autyzm, jak i u dzieci neurotypowych, które potrzebują wsparcia w relacjach rówieśniczych czy emocjach.
TUS jest odpowiedni dla dzieci i młodzieży w różnym wieku – od przedszkolaków, przez uczniów szkół podstawowych, nastolatków, aż po osoby dorosłe jednak zaleca się, by najwcześniej rozpocząć pracę metodą TUS z osobami powyżej 4 roku życia.
Dzieci uczestniczące w TUS uczą się skutecznej komunikacji, co pozwala im lepiej wyrażać swoje potrzeby i myśli oraz aktywnie słuchać innych. Ważnym efektem jest również rozwój umiejętności radzenia sobie z emocjami – dzieci potrafią lepiej rozpoznawać i regulować swoje emocje, co pomaga im w konstruktywnym radzeniu sobie z frustracją, lękiem czy złością. Udział w TUS sprzyja także budowaniu zdrowych relacji rówieśniczych, dzięki czemu dzieci łatwiej nawiązują kontakty, uczą się współpracy i rozwiązują konflikty. Efekty te widoczne są nie tylko podczas zajęć, ale również w codziennym życiu – w szkole, w domu czy w kontaktach z rówieśnikami, co znacząco podnosi jakość ich funkcjonowania społecznego.
Tak, TUS jest jedną z najskuteczniejszych metod wspierających rozwój społeczny dzieci z różnymi zaburzeniami, w tym z ADHD i autyzmem. Badania potwierdzają, że regularne zajęcia pomagają dzieciom lepiej rozumieć emocje, nawiązywać relacje oraz radzić sobie w sytuacjach społecznych. Dzięki indywidualnemu podejściu TUS można dostosować do specyficznych potrzeb każdego dziecka.
Zazwyczaj zajęcia TUS trwają jeden lub dwa semestry szkolne, ale TUS może być też organizowany w systemie krótkoterminowym (np. 10-12 sesji) w zależności od potrzeb uczestników.
Optymalna liczba dzieci w grupie TUS wynosi od 4 do 8 uczestników. Taka liczebność pozwala na skuteczne rozwijanie umiejętności społecznych w atmosferze sprzyjającej interakcji, a jednocześnie umożliwia terapeucie indywidualne podejście do każdego dziecka.
Standardowe zajęcia z TUS trwają około 45–60 minut. Taki czas pozwala na przeprowadzenie zaplanowanych ćwiczeń i aktywności bez przeciążania dzieci, co jest kluczowe dla utrzymania ich zaangażowania i koncentracji.
Diagnoza i dobór grupy TUS to kluczowy etap, który wymaga szczególnej uwagi. Oto główne kroki:
Zebranie informacji: Uzyskaj zgodę rodziców, zbierz dane o dziecku (np. wiek, diagnozy, mocne strony, trudności) oraz przeprowadź wywiad z rodzicami i nauczycielami.
Obserwacja dziecka: Sprawdź, jak dziecko funkcjonuje w różnych sytuacjach społecznych, oceniając jego umiejętności i trudności.
Analiza danych: Wykorzystaj narzędzia diagnostyczne (np. arkusze zawarte w Teczce Trenera TUS , aby określić poziom rozwoju umiejętności dziecka w obszarach takich jak komunikacja, asertywność czy radzenie sobie z emocjami.
Dobór grupy: Dopasuj dzieci pod kątem poziomu rozwoju społecznego i emocjonalnego, unikając dużych różnic w kompetencjach, aby grupa mogła harmonijnie współpracować i wzajemnie się wspierać.
TUS to metoda pracy grupowej – w uzasadnionych przypadkach prowadzi się zajęcia indywidualnie lub w małych 2 osobowych grupach.
Jeśli szukasz wysokiej jakości materiałów i narzędzi do prowadzenia zajęć TUS, koniecznie zajrzyj na pomocetus.pl! Znajdziesz tam sprawdzone pomoce, które są tworzone przez praktyków i idealnie dopasowane do potrzeb dzieci i młodzieży. Dodatkowo, wiele produktów zawiera instrukcje i pomysły na ich wykorzystanie w pracy terapeutycznej.
Aby wybrać dobre szkolenie na Trenera TUS, upewnij się, że organizator jest placówką akredytowaną, co gwarantuje wysoką jakość i zgodność z obowiązującymi standardami. Ważne, aby szkolenie kończyło się uzyskaniem certyfikatu zgodnego ze wzorem Ministerstwa Edukacji Narodowej. Sprawdź program szkolenia – powinien obejmować nie tylko podstawy metody TUS, ale także praktyczne wskazówki do prowadzenia zajęć. Zwróć również uwagę na doświadczenie prowadzących, aby mieć pewność, że wiedza pochodzi od praktyków z wieloletnim doświadczeniem.
Szkolenie “Trener TUS” spełniające powyższe kryteria zrealizujesz w Studio Psychologicznym – wszystkie informacje znajdziesz na https://studiopsychologiczne.com/
Szkolenie skierowane jest głównie do specjalistów pracujących z dziećmi i młodzieżą, ale zapraszamy wszystkie osoby zainteresowane tematyką TUS 😊
Trening Umiejętności Społecznych (TUS) to metoda pracy, która nie jest zawodem uregulowanym prawnie. Trenerami TUS często zostają nauczyciele, terapeuci lub inni specjaliści pracujący z dziećmi, młodzieżą bądź osobami dorosłymi. Jednak ze względu na specyfikę i wymagania tej skutecznej metody, kluczowe jest odpowiednie przygotowanie. Dlatego rekomendujemy ukończenie szkolenia prowadzonego przez doświadczonych trenerów i organizowanego przez placówki akredytowane przez kuratorium oświaty, takie jak nasza NPDN Studio Psychologiczne Edumissio .
Szkolenia Trener TUS prowadzone sa zarówno online, jak i stacjonarnie, a forma realizacji nie wpływa na ich wysoką jakość. Dzięki temu możesz wybrać opcję najlepiej dopasowaną do swoich potrzeb i możliwości.
Terminy i szczegóły najbliższych szkoleń “Trener TUS” w Studio Psychologicznym znajdziesz na naszej stronie https://studiopsychologiczne.com/szkolenia/
Tak, możesz zrealizować szkolenie Trener TUS dla swojej Rady Pedagogicznej! To doskonały sposób na podniesienie jakości wykształcenia kadry i wzbogacenie jej kompetencji.
W Studio Psychologicznym chętnie pomożemy Ci zorganizować takie szkolenie, dopasowując je do potrzeb Twojego zespołu. Szczegóły dotyczące organizacji szkoleń dla rad pedagogicznych znajdziesz na stronie „Szkolenia dla Rad Pedagogicznych”.
Poprzednia najniższa cena: 39.00 zł.
Dodaj do koszyka
